Η Προοδευτική Αθήνας τι ναρκωτικά παίρνει;

Λίγες μέρες πριν, αλαφιασμένη με πήρε τηλέφωνο μια φίλη, στέλεχος της Πρωτοπορίας. Με κατσάδιαζε για το ότι η Φ.Π.Κ. Πρωτοπορία πρότεινε σε συνεδρία της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Κυπρίων Αθήνας να παίρνουν όλοι οι φοιτητές ναρκωτικά. Το ‘πανε λέει οι «άλλοι», τα παιδιά της εργατιάς, οι φοιτητομητέρες της Προοδευτικής. Το γράφουν και στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης, θα πει ένας άλλος. Με ένα ελαφρύ μειδίαμα πικρίας για το επίπεδο πολιτικής διένεξης των Κύπριων φοιτητών, της εξήγησα πως εισηγηθήκαμε την εξέταση της αποποινικοποίησης της προσωπικής χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών.

Η πρόταση είναι η ακόλουθη, και αριθμήθηκε στα πρακτικά της Ε.Φ.Ε.Κ. ως η 27Α/12, για όποιον ενδιαφέρεται.

Η πρόταση στο τέλος λέει πως η θέση της Πρωτοπορίας είναι ότι το πρόβλημα των ναρκωτικών αποτελεί ύψιστο εθνικό ζήτημα και γι’ αυτό θα πρέπει να παραμείνει μακριά από τις όποιες κομματικές αντιπαραθέσεις ή ωραιοποιήσεις.

Η συγκεκριμένη πρόταση αποτελεί θέση (εδώ) και της Νεολαίας του Δημοκρατικού Συναγερμού, και είναι πλήρως εμπεριστατωμένη ως προς την μεγάλη έκταση του προβλήματος για την κυπριακή κοινωνία, και ιδίως τη νεολαία.

Η πρόταση στο σημείο 6 για εξέταση της αποποινικοποίησης της χρήσης  δεν αποτελεί ευσεβοποθισμό παθιάρηδων θεριακλήδων, όπως στην Προοδευτική θέλουν να παρουσιάσουν (εδώ). Τουναντίον, η Φ.Π.Κ. Πρωτοπορία με τις ποικίλες δράσεις της κάνει σαφές πως ο νέος πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ενεργός και συμμετέχων, μακριά από ουσίες κι εξαρτήσεις. Ενώ, λοιπόν, πιθανότατα ο καθένας θα σχηματίσει ένα σχήμα οξύμωρο στην αντίληψη ως προς τις θέσεις και τις πρακτικές της Φ.Π.Κ. Πρωτοπορίας όσον αφορά το ζήτημα των ναρκωτικών,  θεωρώ υποχρέωσή μου να διαλευκάνω το πώς η αποποινικοποίηση των ναρκωτικών μπορεί να οδηγήσει στη μείωση των βαριών προβλημάτων που επιφέρουν τα ναρκωτικά.

Τα ναρκωτικά είναι ένα πρόβλημα σύνθετο και ως τέτοιο δε χωράνε συνθήματα για την αντιμετώπισή του. Έτσι, πρέπει να τονίσω πως άλλο είναι η αποποινικοποίηση κι άλλο η νομιμοποίηση προσωπικής χρήσης. Η διαφορά έγκειται στο ότι η νομιμοποίηση αφορά μια πράξη καθόλα νόμιμη, ενώ η αποποινικοποίηση σημαίνει πως η πράξη συνεχίζει να είναι παράνομη, αλλά αντιμετωπίζεται διαφορετικά. Κι αυτό είναι το ζητούμενο. Ο χρήστης ναρκωτικών δεν είναι εγκληματίας για να σέρνεται στις φυλακές. Είναι ασθενής που χρειάζεται φαρμακευτική υποστήριξη, ιατρική αρωγή και κοινωνική βοήθεια για επανένταξη. Επίσης, η αποποινικοποίηση της προσωπικής χρήσης δεν έχει να κάνει ούτε με την καλλιέργεια, ούτε με την εμπορία.

Είναι πραγματικά ντροπή για ανθρώπους νέους, οι οποίοι έχουν ζήσει έστω κι από μακριά τη φρίκη των ναρκωτικών, να μην ανησυχούν με τους 20 θανάτους ετησίως από ναρκωτικά. Να θεωρούν πως αυτό είναι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε και να έχουμε ως Κύπριοι. Αδυνατώ να αντιληφθώ πως χρησιμοποιούν την οποιαδήποτε σοβαρή πολιτική πρόταση ως πρόφαση για λάσπη.

Η πρόταση της Φ.Π.Κ. Πρωτοπορίας Αθήνας για εξέταση της αποποινικοποίησης της προσωπικής χρήσης έχει ως στόχο την πρόοδο του παρόντος μοντέλου αντιμετώπισης των ναρκωτικών, θέτοντας ως προτεραιότητα την έγκαιρη παρέμβαση και θεραπεία πάνω από κάθε είδος ποινής από το κράτος. Η αποποινικοποίηση χρήσης μπορεί να εξεταστεί και να γίνει αποδεχτή μόνο όταν γίνουν κατάλληλες παρεμβάσεις του συστήματος που να πλαισιώνουν και να θωρακίζουν το νέο μοντέλο παρέμβασης. Μερικές προτάσεις θα ήταν:

– Προοδευτική μεταφορά αρμοδιοτήτων από το Υπουργείο Δικαιοσύνης στο Υπουργείο Υγείας

– Ενδελεχής έρευνα πληθυσμού (χρήστες, παροδικοί χρήστες, διασπορά ουσιών στον πληθυσμό, ηλικιακή διαστρωμάτωση κ.ό.κ.) και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων

– Ανταλλαγή στοιχείων δράσης και παρέμβασης στις πολιτικές αντιμετώπισης του προβλήματος του αλκοόλ και των ναρκωτικών

Οι αλλαγές αυτές, κι άλλες οι οποίες θα προταθούν μετά από έρευνα που θα διεξάγει ανεξάρτητος φορέας (π.χ. Πανεπιστήμιο Κύπρου/ Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας της Κύπρου του πανεπιστημίου του Harvard) πρέπει να βασιστούν στις ιδιαιτερότητες της Κύπρου ως τουριστικός προορισμός και στην κουλτούρα των κατοίκων της Κύπρου αλλά και σε επιτυχημένα μοντέλα του εξωτερικού, από τα οποία μπορούν να ληφθούν χρήσιμα συμπεράσματα για την νέα πολιτική αντιμετώπισης της μάστιγας των ναρκωτικών από την Κύπρο.

Το παράδειγμα της Πορτογαλίας

Η Πορτογαλία μπορεί να αποτελέσει ένα καλό παράδειγμα. Δεν αποτελεί ανάλογη περίπτωση με αυτή της πατρίδας μας, βέβαια, κι αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αποφυγή της αντιγραφής του συστήματος της. Εντούτοις, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πως οποιοδήποτε πλάνο είναι καταδικασμένο να πετύχει αν δεν θεμελιώσει τη συμμετοχή της κοινωνίας, τη λογική και τον ανθρωπισμό. Τέτοια είναι η πολιτική της Πορτογαλίας: «Περιεκτική και λεπτομερής με αιχμή την παρέμβαση ελαχιστοποίησης της βλάβης και την αναγνώριση του χρήστη ναρκωτικών ως άνθρωπο που χρειάζεται βοήθεια κι όχι εγκληματία σε πλαίσιο συνεχούς σύνδεσης ή ενσωμάτωσης πολιτικών νόμιμων και παράνομων εξαρτησιογόνων ουσιών» (Bergeron and Griffiths, 2006)

Η εμπορία, η παραγωγή κι η καλλιέργεια όλων των ναρκωτικών είναι παράνομη στην Πορτογαλία. Η αντιμετώπιση όμως των χρηστών όλων των ουσιών από το κράτος διαφέρει απίστευτα απ’ότι στις υπόλοιπες χώρες του κόσμου. Τώρα πια οι χρήστες δεν φυλακίζονται ούτε δικάζονται από ποινικά δικαστήρια. Οποιος συλληφθεί έστω και µε πολύ µικρή ποσότητα ναρκωτικών ουσιών οδηγείται αυτοµάτως στη λεγόµενη Επιτροπή Συµβουλευτικής, όπου εργάζονται έµπειροι νοµικοί, ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί. Εάν οι χρήστες αρνηθούν να εµφανιστούν ενώπιον της Επιτροπής, τους επιβάλλονται πρόστιµα, υποχρεωτική θεραπεία ή άλλες κυρώσεις.

Τα αποτελέσματα για τη χειμαζόμενη από τα ναρκωτικά Πορτογαλία ήταν εξαιρετικά:

1) Τα ναρκωτικά δεν μπήκαν στα σχολεία

Η σωστότερη και πληρέστερη ενημέρωση μείωσε τους έστω και μια φορά χρήστες-μαθητές σε όλες τις κατηγορίες ναρκωτικών. Η χρήση ναρκωτικών μάλιστα σήμερα στην Πορτογαλία πόρρω απέχει από τον υπόλοιπο ευρωπαϊκό μέσο όρο, σύμφωνα με τον EMCDDA, τον Ευρωπαϊκό φορέα ελέγχου ναρκωτικών και εξαρτήσεων.

2) Ελαχιστοποιήθηκαν τα κρούσματα HIV-AIDS σε τοξικομανείς ενεσίμων ουσιών

Ο αριθμός των νέων φορέων του HIV και ασθενών του AIDS από ενέσιμα ναρκωτικά μειώθηκε κατακόρυφα από τότε που ξεκίνησε η πολιτική της αποποινικοποίησης των ναρκωτικών. Η παύση αντιμετώπισης της χρήσης ναρκωτικών ως έγκλημα έφερε τους χρήστες κοντά στους φορείς αντιμετώπισης των εξαρτήσεων και τα εισοδήματα που εξοικονομήθηκαν από τη συνεχή καταστολή των απλών χρηστών επενδύθηκαν στην ενημέρωση και την αναβάθμιση της καθημερινότητας των τοξικομανών ενέσιμων ουσιών.

3) Ελαχιστοποιήθηκαν οι θάνατοι από ναρκωτικά

Ο συνολικός αριθμός των συνδεόμενων με τα ναρκωτικά θανάτων έχει πράγματι μειωθεί από το έτος προ-ποινικοποίησης του 1999 (όταν ανήλθε κοντά στους 400) το 2006 (όταν το σύνολο ήταν 290). Σε σχέση με την υπόλοιπη ΕΕ, η Πορτογαλία βρίσκεται στις καλύτερες χώρες, ειδικά σε σχέση με την προηγούμενη έκταση του προβλήματος. Η ιβηρική κοινωνία έχει δει τα οφέλη της αποποινικοποίησης, και ως εκ τούτου δεν υπάρχει καμία σοβαρή πολιτική ώθησης στην Πορτογαλία για να επιστρέψουν σε ένα πλαίσιο ποινικοποίησης. Η χάραξη πολιτικής για τα ναρκωτικά στην πορτογαλική κυβέρνηση είναι σχεδόν ομόφωνη, καθώς είναι κοινή η πεποίθησή τους ότι η αποποινικοποίηση επέτρεψε μια πολύ πιο αποτελεσματική προσέγγιση για τη διαχείριση της εξάρτησης της Πορτογαλίας από τα ναρκωτικά. Από το αποδεικνύουν τα διαθέσιμα στοιχεία που έχουν δίκιο, καθώς και το συνεχές ενδιαφέρον από άλλες χώρες (Νορβηγία/Σουηδία/Καναδάς) για υιοθέτηση του πορτογαλικού μοντέλου.

4) Η Πορτογαλία δεν έγινε στόχος «ναρκω-τουριστών»

Πριν την εφαρμογή του νόμου, ο αρχηγός του συντηρητικού λαϊκού κόμματος, Paulo Portas έλεγε πως «θα υπάρχουν ολόκληρα αεροπλάνα φοιτητών που θα έρχονται στην Πορτογαλία για να καπνίζουν μαριχουάνα γνωρίζοντας ότι δεν θα τους βάλει στη φυλακή.Υποσχόμαστε ήλιο, παραλίες και κάθε ναρκωτικό που σας αρέσει. » Βέβαια, οι φόβοι έχουν κατέληξε να είναι εντελώς αβάσιμοι. Περίπου το 95% των πταισμάτων για ναρκωτικά στην Πορτογαλία γίνονται από γηγενείς και οι έτεροι Ευρωπαίοι πολίτες είναι κοντά στο μηδέν.

 5) Οι φυλακές απέκτησαν χώρο για τους πραγματικούς εγκληματίες κι όχι τους χρήστες

Ο αριθμός κι η αναλογία των κρατουμένων σε φυλακές για αδικήματα που έχουν να κάνουν με τα ναρκωτικά σημείωσε μείωση 28% σε διάστημα έξι ετών. Η αποποινικοποίηση της χρήσης έδωσε το δικαίωμα στους χρήστες να θεωρούνται ασθενείς κι όχι εγκληματίες, και να αντιμετωπίζονται ως τέτοιοι. Έτσι, οι φυλακές φιλοξενούν πλέον πραγματικούς κακοποιούς κι εγκληματίες, κι οι χρήστες μπορούν να πάρουν το δρόμο της απεξάρτησης.

Κόστος του παρόντος συστήματος στην Κύπρο

Το παρόν σύστημα στην Κύπρο είναι εντελώς αναποτελεσματικό. Πάνω από το 60% των πόρων που διατίθενται για την καταπολέμηση των ναρκωτικών κατευθύνεται στην καταστολή, ενώ μόλις το 7% στην θεραπεία. Είναι χαρακτηριστικό, πως ο οικονομολόγος του Harvard, Jeffrey A. Miron υπολόγισε πως στην Αμερική θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν $44,1δις από τα έξοδα που δαπανώνται στις δυνάμεις καταστολής. Τέτοια ποσά θα μπορούσαν να αποτελέσουν το κεφάλαιο για πραγματική θεραπεία-απεξάρτηση κι επανένταξη των εξαρτημένων.

Αποποινικοποίηση ή όχι;

Η αποποινικοποίηση επέτρεψε νωρίτερα την παρέμβαση καθώς και πιο στοχευμένες και θεραπευτικές απαντήσεις στους χρήστες ναρκωτικών. Το πορτογαλικό σύστημα πέτυχε την αυξημένη συνεργασία ενός δικτύου υπηρεσιών αλλά και την αυξημένη προσοχή στην υιοθέτηση πολιτικών
από το κράτος. Αυτό πρέπει να γίνει αντιληπτό ώστε πραγματικά να μειωθεί το επίπεδο των χρηστών, από οποιαδήποτε χώρα το εξετάσει.

Η πορτογαλική εμπειρία δεν μπορεί να δώσει μια οριστική απάντηση για τις επιπτώσεις της αποποινικοποίησης των ναρκωτικών, αλλά μόνο ενδείξεις του
αποτελέσματος της αποποινικοποίησης στο συγκεκριμένο πλαίσιο της Πορτογαλίας. Σαφώς, δεν είναι δυνατόν να πει το βαθμό στον οποίο οι αλλαγές που προκαλούνται από την αποποινικοποίηση ή της ευρύτερης αλλαγής στρατηγικής για τα ναρκωτικά σε κάθε χώρα. Ο βαθμός στον οποίο επέδρασε θετικά η αποποινικοποίηση ή η γενικότερη αλλαγή στρατηγικής στην Πορτογαλία, είναι επίσης ασαφές.

Η αποποινικοποίηση, ιδιαίτερα το μοντέλο που υιοθετήθηκε στην Πορτογαλία, εξαρτάται από την ύπαρξη ενός καλά λειτουργικό σύστημα. Κάνοντας την
αποποινικοποίηση πράξη, η πολιτική του κράτους πρέπει να βασίζεται στην εκπαίδευση και στα θεραπευτικά προγράμματα. Η εφαρμογή της
αποποινικοποίησης ή ενός οποιουδήποτε πλάνου δράσης για τα ναρκωτικά μπορεί να επηρεαστεί από την έλλειψη ισχυρής συνεργασίας, επαρκών πόρων, μιας καλής εκστρατεία στα μέσα ενημέρωσης σχετικά με την έννοια της μεταρρύθμισης, αλλά και τεκμηριωμένων ολοκληρωμένων μελετών αξιολόγησης.

Συμπέρασμα

Η αποποινικοποίηση δεν είναι πανάκεια. Ούτε βέβαια και το παρών σύστημα. Μακριά από συνθηματολογίες, πομφόλυγες και κλακαδορισμούς, με συναίσθηση του μεγέθους του προβλήματος των ναρκωτικών, πρέπει να είμαστε όλοι ανοιχτοί σε κάθε πρόταση που φιλοδοξεί να τερματίσει τη μάστιγα αυτή. Η Φ.Π.Κ. Πρωτοπορία επικροτεί κάθε έναν που έχει πείσμα για να αλλάξει τα πράγματα προς το καλύτερο. Τα ναρκωτικά δεν είναι θέμα δεξιάς-αριστεράς. Είναι θέμα ευθύνης. Κι η Προοδευτική, μόνο με λάσπη και με συνθήματα τόσα χρόνια, είναι ανεύθυνη.

Μην παίρνεις ό,τι σου σερβίρουν

Μην παίρνεις ό,τι σου σερβίρουν

Βιβλιογραφία – Διαβάστε επίσης:

1. Κέντρα αποτοξίνωσης αντί για φυλακές, ΤΑ ΝΕΑ ( 29/12/2010)

2. Καταρρέει το πρόγραμμα καταπολέμησης ναρκωτικών της Πορτογαλίας, αποτελούσε παγκόσμια πρωτοπορία και είχε στεφθεί με επιτυχία, Newsbeast (15/08/2012)

3. Drug policy profiles — Portugal, European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (Ιούνιος 2011)

4. Drug decriminalization in Portugal: Lessons for creating fair and succesful drug policies, Glenn Greenwald, CATO Institute (2009) . Δείτε επίσης συνέντευξή του συγγραφέα στο reason.com εδώ

5. THE EFFECTS OF DECRIMINALIZATION OF DRUG USE IN PORTUGAL, Caitlin Hughes and Alex Stevens, THE BECKLEY FOUNDATION DRUG POLICY PROGRAMME (Δεκέμβριος 2007)

6. WHAT CAN WE LEARN FROM THE PORTUGUESE DECRIMINALIZATION OF ILLICIT DRUGS?, Caitlin Elizabeth Hughes and Alex Stevens, Βρετανικό περιοδικό Εγκληματολογίας (21 Ιουλίου 2010)

7. Einstein, insanity and the war on drugs, Bernd Debusmann, Reuters (3 Δεκεμβρίου 2008)

8. SWEDEN’S SUCCESSFUL DRUG POLICY: A REVIEW OF THE EVIDENCE, United Nations Office on Drugs and Crime (Φεβρουάριος 2007)

9. 2009 NATIONAL PORTUGAL REPORT (2008 data) TO THE EU Monitoring Agency for Drugs and Addiction by the Reitox National Focal Point

10. Τα οικονομικά των απαγορεύσεων, Mark Thornton, University of Utah Press, 1991

Advertisements

One thought on “Η Προοδευτική Αθήνας τι ναρκωτικά παίρνει;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s