Ένας Άγγλος για τον Γρηγόρη Αυξεντίου

Το ποίημα αυτό, άγνωστου δημιουργού, δημοσιεύθηκε στην Αγγλική επιθεώρηση «Τριμπιούν» στις 8 Μαρτίου 1957. Χαρακτηριστικό της απήχησης που είχε είναι η μετάφραση του στην Ελληνική από τρεις γνωστούς δόκιμους ποιητές: Αντώνη Ιντιάνο, Γιάννη Λεύκη και Κώστα Μιχαηλίδη.

Η ποίηση, ως σπαθί ελευθερίας και καταφυγή, μεταβάλλει το ποίημα σε πατρίδα, γίνεται φωνή ελευθερίας, γίνεται ταυτόσημη της ελευθερίας και η ελευθερία είναι μια και για όλους.

0 λογοτέχνης, βέβαια, δεν κάμνει ιστορία, αλλά προσπαθεί να διεισδύσει στην ουσία των γεγονότων και να αποδώσει με λογοτεχνικά μέσα τις πνευματικές και συναισθηματικές τους διαστάσεις σε σχέση με το παρόν και το μέλλον.

Τα συγκλονιστικά γεγονότα του αγώνα λειτούργησαν ως καταλύτης, προκειμένου να αναδειχθεί μια ποίηση πολύτροπη, πολύμορφη, έντονα βιωματική.

Μα ο αγώνας της ΕΟΚΑ, ήταν ο ίδιος ποίημα. Αδύνατον η λογική να τον συλλάβει, να του δώσει ελπίδες επιτυχίας, μα άγγιζε τις καρδιές όλων των Κυπρίων. Δεν είναι τυχαίο που ανάμεσα στους ποιητές της ΕΟΚΑ συγκαταλέγονται 13 αγωνιστές, 18 γονείς ηρωομαρτύρων, 22 συγγραφείς μαρτυριών και 117 λογοτέχνες. Ωδές, μπαλάντες, ελεγεία, είναι οι άξονες πάνω στους οποίους θα κινηθεί η πρωταρχική ποίηση του αγώνα, που έρχεται νά καταγράψει τήν εμπειρία του βίαιου θανάτου.

Και ενώ η ποιητική έκφραση αποτελεί ένα υμνολόγημα, τον αίνο, αλλά ταυτόχρονα και το θρήνο, που συνόδευαν τις μεγάλες εξάρσεις των συγκλονιστικών ωρών, που ζούσε σχεδόν κάθε μέρα ο Κυπριακός Ελληνισμός στη διάρκεια των τεσσάρων χρόνων του απελευθερωτικού του Αγώνα της ΕΟΚΑ, στο αγγλικό ποίημα που ακολουθεί έχουμε μόνο το σιωπηλό θαυμασμό του συγγραφέα, χωρίς θρήνο για τη θυσία, χωρίς κλάμα για το θάνατο, γιατί θάνατος δεν είναι:

 

Το κυνήγι του φοβισμένου Αυξεντίου

Ω τι γενναία και ταπεινή πράξη,

Το κυνήγι του φοβισμένου Αυξεντίου,

Αυτή είναι η ιστορία του πώς σκοτώθηκε

Το πεισματάρικο τέρας στην αγιασμένη τη φωλιά του.

Είναι η ιστορία του πώς ένας ευγενής βοσκός τους οδήγησε στο κρυσφήγετο του Γρηγόρη.

Όλοι ήσαν εκεί, στου Μαχαιρά τους περήφανους βράχους,

Ο Δούκας του Γουέλιγκτον, η αυτού εξοχότης ο βασιλιάς του Γιορκσάιαρ και ο άτεγκτος βασιλιάς του Μπερκσάιαρ.

Όλοι ήσαν εκεί, να παρακολουθήσουν τη σφαγή ενός ταξιτζή από ένα βρώμικο χωριό, του φοβισμένου Αυξεντίου.

Από απειλή σε απειλή, φτάσαν στα παρακάλια, ο φοβισμένος Αυξεντίου δεν παραδιδόταν.

(Δεκάδες σφαίρες επικουρικά ζητούσαν τον ζωντανό Αυξεντίου, φευ! Ο πεισματάρης χωρικός δεν καταλάβαινε από τους λεπτούς μας τρόπους)

Ο Δούκας του Γουέλιγκτον, η αυτού εξοχότης ο βασιλιάς του Γιορκσάιαρ και ο άτεγκτος βασιλιάς του Μπερκσάιαρ.

Η αγία, περίλαμπρη τριάδα. Καθένας κι ένα σύνταγμα. Όλοι για τον φοβισμένο Αυξεντίου.

Οι τρεις εξοχότητες οπλισμένες με θάρρος, συνεχίζουν την αναζήτηση της κεφαλής του φοβισμένου Αυξεντίου. Το πινάκι εκεί, να περιμένει την κεφαλή του φοβισμένου Αυξεντίου.

Προχώρησαν λοιπόν, ενθυμούμενη κλέη και δόξες του λαμπρού των παρελθόντων,

Θέλησαν να κάνουν το κρυσφήγετο τάφο, του φοβισμένου Αυξεντίου.

Περιχύνουν με βενζίνη από τα θορυβώδη πουλιά τους.

Φιτιλιάζουν με εκρηκτικά και φώτα λαμπρά,

Τρέμουν!
Μάλλον δεν είναι φοβισμένος, ο φοβισμένος Αυξεντίου!

Και μετά μια σιωπή –τελευταία αυτή!

Προχωρά στο κρυσφήγετο, ο υπολοχαγός Σιατλγουορθ,

Ο περίλαμπρος διεθνής παίκτης του ράγκπι,

Βρίσκει καλύτερο παιχνίδι στο κρυσφήγετο απ’το ίδιο το δοξασμένο ράγκπι.

Το καμμένο ακρωτηριασμένο κορμί, του τρομοκράτη Γρηγόρη Αυξεντίου!

Και συμπληρώνουμε:

Σταυροί και δάφνες φύτρωσαν στη γη.

Πανάχραντου Ναού προσκυνητάρια.

Περνάει το φως επάνω και ριγεί.

Όχι δεν πέθαναν αυτά τα παλληκάρια.

Ο Γρηγόρης Αυξεντίου αποτελεί μοναδικό κι ανεπανάληπτο παράδειγμα ηρωισμού υπερομηρικού, κανένα κίνητρο ή αντικίνητρο ωφελιμιστικό, καμιά αιδώς, κανένα ανθρώπινο ψεγάδι στη δράση του, κανένας ανθρώπινος δισταγμός στο ενώπιος ενωπίω με τον θάνατο. Κοντά του,βέβαια, ό Κυριάκος Μάτσης, οι απαγχονισθέντες, οι νεκροί του αγώνα της ΕΟΚΑ.

Τα νάματα τους φτάσαν ως εμάς μες στο πλατύ ποτάμι της παράδοσης.

Και θα σταθώ σε δυο σημεία στο ποίημα του Άγλλου άγνωστου ποιητή.

1ον: Στο ότι είναι άγνωστος. Εσκεμμένα, ηθελημένα. Αρνείται να ονομάσει εαυτόν, διότι αν το πράξει θα ταυτίσει το ποίημα με τον εαυτό του. Προσπαθεί με την απουσία του να κάμει μια υπερβατική σύνδεση της θυσίας του Αυξεντίου με όλο τον αγγλικό λαό, με όλο τον κόσμο. Γιατί «Οταν ο ποιητής δεν μπορεί πια να μιλήσει στ’ όνομα της κοινωνίας, τότε είμαστε σε άθλια κατάσταση», «Οταν ο ποιητής ζει την κόλαση του, ο κοινός άνθρωπος δεν μπορεί να την αποφύγει για πολύ». Και στην Κύπρο του 55-59, ήταν ο κόσμος ποιητής κι ο ποιητής ο κόσμος.

2ον: Στέκομαι στην εμμονή και στην επανάληψη πως ο Αυξεντίου είναι φοβισμένος και στην πανηγυρική, θορυβώδη διάψευσή του, με τον Γρηγόρη να γίνεται λαμπάδα που φωτίζει νέες μεγάλες ώρες της Ιστορίας του Ελληνισμού. Ειρωνεύεται με τον αγγλικό φλεγματικό τρόπο ο ποιητής, τις ευγενείς πρακτικές της χώρας του, τους τίτλους τιμής, τις βασιλείες, τα ευγενή αθλήματα.

Τα παιδιά της Κύπρου δεν έχουν ώρα για ακριβά χόμπι. Τα καλεί η πατρίδα. Κλείνουν τ’ αυτιά στο σαγηνευτικό τραγούδι των Σειρήνων του εθνικού εκμαυλισμού και της ταπείνωσης, που τους υπόσχονταν επίγειους παραδείσους ευδαιμονίας, μ’ αντάλλαγμα την εθνική τιμή και την ανθρωπινή αξιοπρέπεια τους, προσπερνώντας μ’ έσχατη περιφρόνηση τους κήρυκες της ηττοπάθειας και τους προφήτες του συσχετισμού των δυνάμεων. Βγαίνουν στα μαρμαρένια αλώνια, νέοι αυτοί Διγενήδες, ν’ αναμετρηθούν με το Χάρο, τον καταπατητή της γης τους και καταπιεστή των εθνικών τους ονείρων.

Ο θάνατος, που για τον ποιητή αποτελεί υπέρβαση, ως αποστασιοποιημένος και ξένος, για τον Αυξεντίου και όλους τους αγωνιστές είναι καθημερινή υποχρέωση γι’ αυτοθυσία. «Στη θέση που βρισκόμαστε ούτε με το μικροσκόπιο δεν μπορούμε να βρούμε πού υπάρχει τραγωδία στο θάνατο», θα πει ο Ανδρέας Ζάκος.

Οι τρομοκράτες και βαρελότοι της ΕΟΚΑ, δεν είχαν δική τους ψυχή, είχαν την Ελλάδα στη θέση της, κι αυτό τους αρκούσε. Και το ολοκαύτωμα του Αυξεντίου, μια φωτιά γαλάζια, όπως η μάνα Ελλάδα.

«Ας έλθουν όσοι λέγανε τήν Κύπρο μας Τσιγγάνα Και τήν πλαστογραφούσαμε χωρίς καμιά ντροπή,

Να δουν κι’ αυτοί πώς καίγεται για τήν γλυκεία της Μάνα Κι’ ή γλώσσα τους να ρουφηχθή πριν σύρριζα κοπή»

Όταν γράφουν οι ξένοι για μας, όταν γράφει ο λαός του κατακτητή για μας, βεβαιωνόμαστε για την ορθότητα των πράξεών των προγόνων μας.

Διαψεύδονται κατηγορηματικά, όσοι επικίνδυνα διατείνονται πώς ήταν «λάθος» ο απελευθερωτικός αγώνας της Ε.Ο.Κ.Α., κι ας μην τολμούν να υποστηρίξουν το Ίδιο για τη θυσία του Λεωνίδα (πού ‘χε κι αυτός τον ‘Εφιάλτη του, κι οι Πέρσες πέρασαν εκεί, μα η Ελευθερία στάθηκε ολόρθη και τους απέκρουσε πιο κάτω), ούτε για τον παράτολμο Μεγάλο Ξεσηκωμό του 1821.

 «’Άμ μεν εν άλλον τίποτε, τζεινα τά «κοπελλούθκια» / αφήκαμ’ μας τ’ αγάλματα τζαι τα τραούδκια».

Μα κυριότερα μας άφησαν τον τρόπο του πώς να ζούμε: Μας διδάσκουν να μην είμαστε το άβουλο και εύκολο άθυρμα στη θέληση των ισχυρών, των στρατηγών, των βασιλέων και των παικτών του ράγκπι.

Όπου και να σας βρίσκει το άδικο, αδελφοί, μνημονεύετε Γρηγόρη Αυξεντίου. Όπου και να σας απολείπει η πίστη, αδελφοί, μνημονεύετε Ευαγόρα Παλληκαρίδη, όπου η ελπίδα φλόγα κεριού τρεμοσβήνει, μνημονεύετε ηρώων και μαρτύρων, επιφανών και αφανών αδελφών ημών. Ιδού το σημείο σωτηρίας και η μόνη οδός ελευθερίας.

 

Η ομιλία αυτή έγινε στο πλαίσιο της εκδήλωσης μνήμης της Φοιτητικής Παράταξης Κυπρίων Πρωτοπορίας Αθήνας, στις 13 Μαρτίου 2012, για τους Γρηγόρη Αυξεντίου και Ευαγόρα Παλληκαρίδη.

Βιβλιογραφία-Αναφορές:

1. Ομηρικά Πρότυπα στον αγώνα της ΕΟΚΑ και στη λογοτεχνία του Αγώνα,Ανδρέα Βοσκού
2. Η ΕΟΚΑ στη θεατρική λογοτεχνία του αγώνα,Χαράς Μπακονικόλα
 3. Η πεζογραφία του αγώνα του 1955-1959,Θέμιδος Θεοχάρους
 4.Ποίηση και Ελευθερία,Πίτσας Γαλάζη
5. Η λογοτεχνική έκφραση του Αγώνα της ΕΟΚΑ και τα όρια ελευθερίας του λογοτέχνη,Μιχαλάκη Ι.Μαραθεύτη
6. Τάσου Αθ. Γριτσόπουλου: «Η Ιστορική ‘Υλη ως Θέμα της Λογοτεχνίας», Ανατύπωσις εκ του περιοδικού
7. «Παρνασσός»,τόμ. Γ’,αρ. 2, Αθήναι 1961,σσ. 246-7.
8. Αλεξανδρής Γεώργιος: «Οι γάτοι τ’ Άη Νικόλα» (Ιστορικός μύθος του αγώνα της Κύπρου για ένωση), Λευκωσία 1990.
9. T.S. Eliot, Εφτά Δοκίμια για την Ποίηση, Εκδ. Κλεψύδρα, 1971.
10. Π. Ιωάννου, Το Έπος της ΕΟΚΑ – Ποιητική έκφραση του Αγώνα.
11. Π. Ιωάννου,Λειτουργία Ελευθερίας, Λευκωσία 1989.
Advertisements

One thought on “Ένας Άγγλος για τον Γρηγόρη Αυξεντίου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s