ACTA και Κύπρος

Η εναρμόνιση της ACTA (Anti-Counterfeiting Trade Agreement – Εμπορική Συμφωνία Εναντίον της Πλαστογραφίας), μια πολυμερής συμφωνίας που αφορά τις 27 χώρες της Ε.Ε. και 10 ακόμα κράτη (ΗΠΑ, Καναδά, Μεξικό, Ιαπωνία, Σιγκαπούρη, Ελβετία, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Μαρόκο, Ν. Κορέα), η οποία, ενώ υποτίθεται έχει στόχο την «πλαστογραφία» προϊόντων (εμπορικών, CD κ.λπ.), στην πραγματικότητα καλύπτει και δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο παγκόσμιας προστασίας και εφαρμογής για θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας -από τα μουσικά πνευματικά δικαιώματα μέχρι τα γενόσημα φάρμακα. Προσδιορίζει μάλιστα κοινούς κανόνες ποινικής τους αντιμετώπισης. Τα υπόλοιπα κράτη πλην της Ε.Ε. έχουν επικυρώσει ή έχουν δηλώσει ήδη την πρόθεσή τους να επικυρώσουν την εν λόγω συμφωνία. Η Κύπρος, μαζί με 5 άλλα κράτη-μελη της Ε.Ε., δεν έχει (ακόμα) εγκρίνει τη συμφωνία.

Το άρθρο αυτό διαπραγματεύεται το πόσο σημαντικό είναι η Κύπρος –και όλες οι συμβαλλόμενες χώρες- να μην εφαρμόσουν τη διεθνή ,αυτή, συμφωνία. Πολλοί ,αφελώς βέβαια, θα υπερασπιστούν τη συμφωνία, καθότι οι δημιουργοί (λογοτέχνες, μουσικοί, φαρμακοποιοί, μηχανολόγοι) έχουν το δικαίωμα στην ιδιοκτησία –όσο ακόμη δε ζούμε σε κομμουνισμό.

Σαφώς, δεν είναι τους δημιουργούς που θέλει να προστατέψει η συμφωνία, αλλά τους μεσάζοντες, τις δισκογραφικές εταιρίες, τους εκδοτικούς οίκους, τους φαρμακευτικούς/κατασκευαστικούς κολοσσούς. Πώς άλλωστε εξηγούνται ποσοστά 7,5% στους συγγραφείς (όπως αναφέρει ο διευθυντής των Εκδόσεων Ωκεανίδα) το 2% στους σεναριογράφους στις ΗΠΑ, ή το 5% από τις πωλήσεις των CD στους τραγουδιστές;

Πριν όμως προχωρήσω στην απόδειξη της έξαψης των συμβαλλόμενων μερών να προστατεύσουν τα εταιρικά lobby και όχι τους δημιουργούς, θεωρώ μία μικρή διαλεκτική στο θέμα της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Ο θεσμός στις κοινωνίες μας να κληροδοτούνται τόσο τα άυλα όσο και τα υλικά αγαθά φαντάζει σε όλους μας και ορθή και δίκαιη και αυτονόητη. Στην πραγματικότητα όμως έχει μια σοβαρή συνέπεια: καμία τέτοια κοινωνία δεν μπορεί να είναι κοινωνία ισότητας, αφού δημιουργεί πολίτες που κατέχουν πλούτο τον οποίο δεν κέρδισαν μόνοι τους. (για περισσότερα δες την Πολιτεία του Πλάτωνα). Θα έπρεπε λοιπόν να προσπαθούμε πάντα να διορθώσουμε κατά το δυνατόν αυτήν την ανωμαλία. (για αυτό τον λόγο άλλωστε οι κληρονομιές φορολογούνται και για αυτό κληρονομούνται και τα χρέη εφ’ όσον γίνει αποδοχή της κληρονομιάς). Η υλική ιδιοκτησία έχει πάντοτε το ρίσκο του οικονομικού μαρασμού ή και καταστροφής, καθότι οι κοινωνίες προχωρούν προς νέες ανάγκες υπηρεσιών και προιόντων και περιοχές συνεχώς αλλάζουν κοινωνικό στάτους. Ταυτόχρονα, η πνευματική ιδιοκτησία έχει ανάλογη περιορισμένη χρονική διάρκεια, η οποία με τη λήξη της, γίνεται κοινή περιουσία.

Η έννοια της ιδιοκτησίας δημιουργήθηκε αυθόρμητα, φυσικά, λόγω του πεπερασμένου αριθμού των αγαθών. Ο πεπερασμένος αριθμός της ποσότητας ενός αγαθού δημιουργεί διαμάχες μεταξύ των ανθρώπων ως προς την χρήση του. Είναι η φύση των υλικών αγαθών τέτοια ώστε η χρήση από ένα άτομο αυτομάτως αποκλείει την χρήση από τα άλλα άτομα. Δεν μπορώ να φάω ένα μήλο και ταυτόχρονα να φάνε άλλα 10.000 άτομα το ίδιο μήλο. Σε ένα υποθετικό σύμπαν όπου ο αριθμός των αγαθών θα ήταν άπειρος και χρήση τους δεν θα εξαρτιόταν από τον χώρο και τον χρόνο, δεν θα υπήρχε διαμάχη και άρα ούτε ανάγκη για κανόνες ιδιοκτησίας. Η έννοια της ιδιοκτησίας δεν θα είχε νόημα.

 

Η πληροφορία όμως, και πιο συγκεκριμένα η πνευματική δημιουργία, δε λιγοστεύει αμά το μοίρασμά της.

Παραμένει η ίδια, απλά γίνονται γνώστες –μύστες καλύτερα- περισσότεροι. Εδώ έγκειται και το θέμα της τιμολογιακής αξιολόγησης –και οριοθέτησης- του πνεύματος κάθε δημιουργού. Στην πραγματικότητα η πληροφορία σε ολόκληρη την ιστορία διανέμετο δωρεάν. Τον πρώτο καιρό, μάλιστα, οι συγγραφείς, οι επιστήμονες πλήρωναν από την τσέπη τους το χαρτί και τα ταχυδρομικά για να στέλνουν με επιστολές την πνευματική τους παραγωγή. Οι άνθρωποι θέλουν να μοιράζονται τις ιδέες τις σκέψεις, τις εμπειρίες που έχουν το αποτέλεσμα της πνευματικής τους δουλειάς. Νιώθουν καλά όταν το κάνουν. Ο Αρχιμήδης έτρεχε γυμνός στους δρόμους φωνάζοντας «Εύρηκα» όταν ανακάλυψε την Αρχή της Άνωσης και ήθελε να το πει παντού (Π.Μανδραβέλης).

Οι νόμοι περί πνευματικής ιδιοκτησίας εισήχθησαν-αρχικά- στις δυτικές κοινωνίες για έναν και μόνο λόγο: για να δώσουν κίνητρο στον δημιουργό ή τον εφευρέτη στο να συνεχίσουν να παράγουν ιδέες χρήσιμες για την κοινωνία και να μην τις κρατάνε στα συρτάρια τους. Η επανάσταση του διαδικτύου δεν απέτρεψε τους συνθέτες να φτιάχνουν τραγούδια, τους παραγωγούς να φτιάχνουν ταινίες ή τους συγγραφείς από το να εκπονούν το έργο τους. Αντίθετα, το myspace και το youtube εκτόξευσαν την παραγωγή νέας μουσικής, ιντερνετικές σειρές επεισοδίων δημιουργούνται κάθε μέρα και το blogging έδωσε το δικαίωμα στον καθένα να διαβάζεται –και την αφορμή να γράφει.

 

Οι χρονικοί περιορισμοί στην πνευματική διάρκεια μιας δημιουργίας -άλλωστε- δεν είναι πάντα/ποτέ ωφέλιμοι.

Όσο ίσχυε η πατέντα της ατομομηχανής Watt την περίοδο 1769-1800, στη συνολική ισχύ των ατμομηχανών στη Μ. Βρετανία προστέθηκαν μόνο 750 ίπποι κάθε χρόνο. Από το 1800 που έληξε η πατέντα, ο αριθμός της αύξησης εκτοξεύτηκε στους 4.000 ίππους το χρόνο. Όχι μόνο η χρονική διάρκεια, αλλά και η ίδια η ύπαρξη των πνευματικών δικαιωμάτων εγείρει αντιδράσεις.

«Oι περισσότερες θέσεις εργασίας σήμερα παράγουν πνευματικό έργο. Oι γιατροί, οι αρχιτέκτονες, τα στελέχη και οι σύμβουλοι επιχειρήσεων, δικηγόροι κ.λ.π. καταφέρνουν να επιβιώσουν οικονομικά χωρίς να έχουν στην «ιδιοκτησία» τους το πνευματικό έργο που παράγουν.» Αγελαδοτρόφος –κυρίως- και στιχουργός των Grateful Dead.

Σε ένα αντικείμενο τέχνης, δεν αγοράζεις χαρτί, μελάνι, πινέλο, καμβά ή μουσικές νότες, αλλά την ιδέα που γεννήθηκε από το συνδυασμό των προϊόντων αυτών (Paulo Coelho). H γνώση αυτή δε μπορεί να απαιτεί ες αεί αμοιβή, ούτε με κάθε χρήση της. Κι αυτό διότι η γνώση είναι αυτή που δίνει το δικαίωμα σε λιγότερο επιφανή οικονομικά άτομα να ανέλθουν στην αγορά επαγγελματικά με την κατάρτιση και κοινωνικά με τη μόρφωση. Διαφορετικά, αν ένα παιδί ενός κτίστη δε μπορούσε να έχει ποτέ του πρόσβαση, θα ήτο βέβαιο πως δε θα ανταποκρινόταν ποτέ στις πιθανές πνευματικές του ικανότητες.

Είναι η κοινοκτημοσύνη λοιπόν της πληροφορίας και της γνώσης το θεμέλιο της προόδου της κοινωνίας και της εξέλιξης της οικονομίας. Αντίθετα, η εταιρομπηχτική πολιτική τιμολόγησης θα δημιουργούσε τεράστιες ανισότητες πρόσβασης. Βαδίζουμε λοιπόν σε ένα ιδιότυπο «σοσιαλισμό της γνώσης», όπου ο καθένας θα προσφέρει σύμφωνα με τις δυνατότητές του και θα παίρνει σύμφωνα με τις ανάγκες του.

Η συζήτηση για τα πνευματικά δικαιώματα λοιπόν είναι μια συζήτηση για τα λεφτά αλλά είναι και μια πολιτική συζήτηση για το πως αντιλαμβανόμαστε τον πολιτισμό, τί είναι πολιτισμός και σε τι χρησιμεύει, πως ζούμε τον πολιτισμό (Σπύρος Πιέρρος).

 

Βεβαίως η ανταλλαγή αρχείων διαδικτυακά μέσω torrents, peer to peer και η γιγαντιαία διάδοση αυτών είναι ο φόβος και ο τρόμος των επιχειρηματιών, που φροντίζουν για την επιβολή αυτού του νόμου από τα κράτη.

Στη ρητορική κατά της απαγόρευσης ,βέβαια, έχει πολλά να πει ένας πολιτικός φορέας που ιδρύθηκε αποκλειστικά για αυτό το σκοπό, και μετρά εκλογοαπολογιστικά 2 Ευρωβουλευτές και αρκετούς δημοτικούς συμβούλους σε 6 χώρες. Τα συμπεράσματα από την ενδελεχή μελέτη ερευνών και στατιστικών στοιχείων δείχνουν πως τα έσοδα για τις δισκογραφικές εταιρείες έχουν μειωθεί περίπου στο μισό κατά την τελευταία δεκαετία, αλλά την ίδια στιγμή,τα έσοδα των καλλιτεχνών έχουν αυξηθεί (Christian Engström, Ευρωβουλευτής, Κόμμα Πειρατών Σουηδίας).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τραγουδιστής Brian Eno. Οταν τον ρώτησαν τι μέτρα παίρνει για τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπου υπάρχει μεγάλη πειρατεία, απάντησε αφοπλιστικά: «Πάω και δίνω συναυλίες».

Είναι λοιπόν υποχρέωση ο ορθολογισμός -αν όχι η κατάργηση- των πνευματικών δικαιωμάτων.

Το ACTA συγκεκριμένα –μεταξύ άλλων- παρέχει τις πιο κάτω πρωτάκουστες δικαιοδοσίες:

  • Παράκαμψη ισχύοντος ποινικού δικαίου: Επιβάλλει ποινικές κυρώσεις που παρακάμπτουν τις νομοθετικές διαδικασίες και εγγυήσεις της Ε.Ε. και των κρατών – μελών τους, κάτι που καθίσταται ακόμα πιο επικίνδυνο λόγω της ασάφειας των διατυπώσεων που χρησιμοποιούνται.
  • Μόνιμη παράκαμψη της νομοθετικής διαδικασίας: Μια επιτροπή της ACTA θα μπορεί να μεταβάλλει τη συμφωνία και μετά την υιοθέτησή της, κάτι που ουσιαστικά την καθιστά μη εκλεγμένο νομοθέτη. Πρόκειται για παράδοση λευκής νομοθετικής επιταγής σε ένα αδιαφανές και ελεγχόμενο από ιδιωτικά συμφέροντα σώμα.

Δεν είναι τυχαίο που ο Γάλλος ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών , εισηγητής της Συμφωνίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παραιτήθηκε από τη θέση του εισηγητή με τους πιο κάτω λόγους:

1ον: Δεν ελήφθησαν υπ’ όψιν σε αυτή τη διαδικασία οι απόψεις των κοινωνικών οργανώσεων των πολιτών των χωρών-μελών της ΕΕ.

2ον: Υπήρξε έλλειψη διαφάνειας, ήδη από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.

3ον: Υπήρξαν διαδοχικές αναβολές της υπογραφής του εγκεκριμένου από εμάς κειμένου, χωρίς να δοθούν εξηγήσεις.

4ον: Δεν περιελήφθησαν στο τελικό κείμενο τα αιτήματα του Ευρωκοινοβουλίου , τα οποία είχαν διατυπωθεί αρκετές φορές κατά τη διάρκεια των συνελεύσεών μας.

Η γνώση και –κυριότερα- δημιουργικότητα νέων ανθρώπων πνίγεται από την ασφυκτική νομική γραφειοκρατία. Στην ουσία η εφαρμογή του ACTA πρόκειται για κλοπή δημόσιας περιουσίας. Ολόκληρος ο δυτικός πολιτισμός βασίστηκε στην κοινοκτημοσύνη της γνώσης. «Είδα μακριά, γιατί πατούσα σε πλάτες γιγάντων», είχε πει ο Ισαάκ Νεύτων «και χωρίς να πληρώνω δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας» θα συμπληρώναμε εμείς. Ο Σαίξπηρ, ο, Γαλιλαίος, ο Μότσαρτ, ο Φλέμινγκ προχώρησαν την ανθρώπινη γνώση χωρίς να απαγορεύουν άλλους να χρησιμοποιήσουν τις δημιουργίες τους. Από τη στιγμή που γραφόταν κάτι γινόταν δημόσιο (όχι με την έννοια του κρατικού) κτήμα, και ως τέτοιο μεταχειρίζεται καλύτερα.

Ο κ. Σταύρου, νόμιμος ιδιοκτήτης των πνευματικών δικαιωμάτων του Ν.Καζαντζάκη δεν ενδιαφέρεται για την προαγωγή, την προβολή και την ψηφιοποίηση του έργου του Καζαντζάκη ούτε για τη συγκέντρωση και έκδοση του θησαυρού των επιστολών και άρθρων του που βρίσκονται σκορπισμένα σε εφημερίδες και περιοδικά» («Βήμα» 11.1.2011).

Η εμπλοκή των επιχειρήσεων στα κράτη και στις προσωπικές μας ζωές με τον εκβιαστικό αυτό τρόπο μεγαλώνει τον κίνδυνο η πατέντα να γίνει σημαντικότερη από την ίδια τη ζωή. Για παράδειγμα, ο Οργανισμός Παγκόσμιου Eμπορίου δίνει σε καταστάσεις ανάγκης την δυνατότητα στα κράτη να παρακάμπτουν τις συμφωνίες για τα πνευματικά δικαιώματα (οι αφρικανικές χώρες παρακάμπτουν την πατέντα των φαρμάκων αντιμετώπισης του HIV/AIDS). Tο Διαδίκτυο για πρώτη φορά δίνει την ελευθερία σε απλούς ανθρώπους να επικοινωνήσουν αυτοστιγμεί με τις μάζες.

Είναι ευθύνη ενός νησιού, που μάχεται αιώνες για την κυριαρχική ελευθερία του, να μην του στερήσουν την πνευματική. Ελπίζω οι ευρωβουλευτές μας να είναι παρόντες στις εν λόγω συνεδρίες για το ACTA και η κυβέρνηση να μην περάσει τη συμφωνία στα «ψιλά γράμματα» της πολιτικής. 

UPDATE: Το υπουργικό συμβούλιο πέρασε την ACTA (δες εδώ). Μόνο ανάχωμα η βουλή.

Πολωνοί Βουλευτές. Οι Κύπριοι θα το ‘καναν;

Υ.Γ.1 Το κείμενο αυτό είναι σύμπτυξη πολλών κειμένων -ώστε να προλάβω την τελική ψήφιση της νομοθεσίας- με δικό μου σχολιασμό και επιμέλεια και δε διεκδικώ την κυριότητά του. Αναπαράγετε αυτό ελεύθερα και μαζικά.Θεωρώ, εντούτοις, σημαντική την αναμετάδοσή του για θορύβηση των πολιτικών μας.

Υ.Γ.2 Θεωρώ ότι αφορά κάθε έναν από μας. Προσωπικά, επισκέπτομαι καθημερινά το http://www.library.nu και χωρίς αυτό θα διάβαζα πολύ λιγότερα βιβλία Ιατρικής, Οικονομίας, Πολιτικής, για την ιστορία της Κύπρου και την Ελλάδα. Επίσης, «κατεβάζω» συχνότατα ταινίες από torrents, για ψυχαγωγικούς και διασκεδαστικούς -κυριότερα- σκοπούς. Ελπίζω να μην καταλήξω κάποτε στη φυλακή, και σίγουρα όχι γι’ αυτούς τους λόγους.

Ενδεικτικές Αναφορές

1.  https://www.cdt.org/policy/acta-debate-gets-specific Kριτική επί των άρθρων της ACTA

2. http://www.ustr.gov/webfm_send/1883 Προσχέδιο της ACTA (είναι ΑΚΟΜΗ κρυφή ως συμφωνία)

3.The Digital Dilemma: Intellectual Property in the Information Age, Committee on Intellectual Property Rights in the Emerging Information Infrastructure, National Resea

4. Re-thinking Intellectual Property: The Political Economy of Copyright Protection in the Digital Era (Routledge-Cavendish Research in Intellectual Property), YiJun Tian

5. Globalization and Postmodern Politics: From Zapatistas to High-Tech Robber Barons,Roger Burbach

6. Libertarianism without Inequality, Michael Otsuka

7. Πάσχος Μανδραβέλης http://www.medium.gr

8. Φιλελεύθερο Καφενείο http://www.e-rooster.gr

9. Κόμμα Πειρατών Ελλάδας  www.pirateparty.gr

Advertisements

5 thoughts on “ACTA και Κύπρος

  1. φίλε είσαι πολλά ψαγμένος! Kudos!!!
    παρ’ όλα αυτά, κάτι πρέπει να γίνει σε κάποια φάση έννεν;
    εν σπονσάρει 50 εκατομμύρια δολλάρια η Warner για να κατεβάσω την ταινία τους μέσα σε μισό λεπτο εγώ!!

    • Μιχάλη όχι, δε θα σπονσάρει η κάθε Warner 50εκ. για να κατεβάζεις σε μισό λεπτό τις ταινίες τους. Άλλωστε, είναι προφανές, ότι ακόμα και με την κρίση και με την πειρατεία, οι εισπράξεις συνεχίζουν να αυξάνουν με την εισαγωγή του 3D (βλέπε Avatar κλπ)

  2. Μπράβο Παναγιώτη, πολλά καλή εργασία.

    » Βαδίζουμε λοιπόν σε ένα ιδιότυπο «σοσιαλισμό της γνώσης», όπου ο καθένας θα προσφέρει σύμφωνα με τις δυνατότητές του και θα παίρνει σύμφωνα με τις ανάγκες του.»

    Δουλεύει τελικά το «σύστημα»;

    • Όσο μπαίνουν κρατικίστικοι πατερναλιστικοί περιορισμοί εις όφελος των μουσικών/κινηματογραφικών εταιρειών και των εκδοτικών οίκων, προφανώς είναι πως οδηγούμαστε στη στέρηση της πληροφορίας από την πλατιά μάζα.

      Αλήθεια, Τάκης Χατζηγεωργίου και Τριανταφυλλίδης τι θα ψηφίσουν;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s